วัดราชคฤห์วรวิหาร

 

วัดราชคฤห์วรวิหาร (ภาพโดย : พีรวัฒน์ บูรณพงศ์)

วัดเก่าพระยาพิชัยดาบหัก

เป็นวัดเก่าแก่ตั้งแต่ประมาณสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย (พ.ศ.๒๒๓๑ - ๒๓๑๐) เดิมเรียกชื่อว่าวัดบางยี่เรือมอญ หรือวัดมอญ เล่าว่านายกองมอญที่เคยร่วมทัพอยุธยาสร้างขึ้น มีคณะสงฆ์มอญและชุมชนชาวมอญใกล้กับวัด ซึ่งต่อมากลมกลืมกับคนไทยและคนจีน ต่อมาในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี (พ.ศ.๒๓๑๐ - ๒๓๒๕) พระยาพิชัยดาบหัก (จ้อย) แม่ทัพคู่พระทัย ได้บูรณะวัดนี้ โดยปรากฏพระอุโบสถหลังเดิมแบบมหาอุต รวมทั้งสร้างพระเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ และพระปรางค์ที่เชื่อว่าเป็นที่ฝั่งศพท่าน

พระวิหารน้อย ประดิษฐานพระพุทธรูปนอนหงาย

จุดเด่นคือพระวิหารน้อย ประดิษฐานพระพุทธรูปนอนหงาย ซึ่งเป็นคติที่สอดคล้องกับพระพุทธรูปปางถวายพระเพลิง (ทั่วไปมักเป็นพระพุทธเจ้าในหีบพระบรมศพ) ในด้านหนึ่งสันนิษฐานว่ามีมาตั้งแต่รัชสมัยสมเด็จพระเอกาทศรฐ แต่ในอีกทางหนึ่งจากพุทธลักษณะสอดคล้องกับยุคสมัยกรุศรีอยุธยาตอนปลาย - กรุงธนบุรี อาจสอดคล้องกับคติที่เชื่อว่าพระยาพิชัยดาบหักสร้างอุทิศแด่ไพร่พลและชาวบ้านที่ตายในสนามรบ

ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ ๑ (พ.ศ.๒๓๒๕ – ๒๓๕๒) พระราชทานชื่อวัดนี้ว่า “วัดราชคฤห์” และทรงยกขึ้นเป็นพระอารามหลวง และโปรดให้เจ้าพระยาพระคลัง (หน) บูรณะวัด โดยสร้างเขามอประดิษฐานพระพุทธบาทและพระพุทธฉายเพิ่มเติม ต่อมาในรัชกาลที่ ๓ (พ.ศ.๒๓๖๗ – ๒๓๙๔) สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเดชาดิศร ได้สร้างพระอุโบสถหลังใหม่ทรงอิทธิพลจีนแบบพระราชนิยมรัชกาลที่ ๓

เจ้าพ่อเขาตก เจ้าจีนผู้พิทักษ์พระพุทธบาท

ในวัดราชคฤห์นอกจากจะเป็นวัดในพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทแล้ว ยังมีศาลเจ้าพ่อเขาตกคาดว่าเกิดจากความเชื่อเรื่องเทพ “เจ้าที่” ของชาวจีนตามคติพุทธมหายาน เป็นผู้พิทักษ์เขามอพระพุทธบาทในวัดแห่งนี้ เป็นที่ศรัทธาของคนไทยและคนจีน

พิกัดตำแหน่งวัดราชคฤห์วรวิหาร