โรงเรียนกงลี้จงซัน

ภาพวาดโรงเรียนกงลี้จงซัน (ภาพโดย : พีรวัฒน์ บูรณพงศ์)

โรงเรียนกงลี้จงซันแห่งนี้เป็นโรงเรียนจีนเก่าแก่คู่ย่านตลาดพลูมานับร้อยปี ได้สงเคราะห์นักเรียนชาวตลาดพลูและชาวฝั่งธนบุรีโดยไม่เก็บค่าเล่าเรียนมาตลอด จึงเป็นโรงเรียนที่มีความผูกพันกับคนย่านตลาดพลูอย่างแยกไม่ออก นอกจากนี้ยังเป็นโรงเรียนคุณภาพติดอันดับประเทศ โดยเฉพาะด้านวิชาภาษาจีนและภาษาอังกฤษ

โรงเรียนนี้ชาวจีนแต้จิ๋วในย่านตลาดพลูได้ร่วมก่อตั้งขึ้นเพื่อการศึกษาของลูกหลาน​ ​นับเป็นโรงเรียนลำดับต้น ๆ ที่จัดตั้งขึ้น​ สอนภาษาจีนกลางควบคู่กับภาษาแต้จิ๋ว​ คำว่า"กงลี้หรือกงลิบ" แปลว่า​ ชุมชน​ ส่วน"จงซันหรือ​ตงซัว" คืออีกชื่อของ​ ดร.ซุนยัดเซน​ ผู้ปฏิรูปการศึกษาของจีน​ เสเสี้ยวหรือหักเหาแปลว่า​โรงเรียน​ จึงรวมความ​ "โรงเรียนของชุมชนที่ยึดตามแนวทางของ​ ดร.ซุนยัดเซน"

เริ่มแรกตั้งโรงเรียน พ.ศ.๒๔๖๑ สร้างเป็นเป็นอาคารเก๋งจีนอยู่บริเวณหน้าวัดราชคฤห์หรือวัดมอญ ช่วงถนนเทอดไทปัจจุบัน (พ.ศ. ๒๔๖๑ ยังไม่มีถนนเทอดไท)​ ต่อมาเมื่อสร้างสะพานพระพุทธยอดฟ้าเสร็จ ทางราชการได้ทำถนนต่อเนื่องมาถึงถนนเทอดไทเมื่อ พ.ศ. ๒๔๘๒​ โรงเรียนจึงถูกเวนคืนเป็นถนนเทอดไท​ ได้ย้ายไปเช่าบ้านไม้สองหลังริมคลองบางหลวง ไม่นานนัก​เกิดสงครามโลก​ครั้งที่ ๒ ในประเทศไทย (พ.ศ. ๒๔๘๔ - ๒๔๘๘) โรงเรียนหยุดการสอนชั่วคราว ต้องขนย้ายอุปกรณ์การเรียนไปฝากไว้ในศาลเจ้าตึกดิน (โถ่วหลงซังหรือปุนเถ้ากง)​

หลังสงครามสงบ​ พ่อค้าชาวจีนก็ริเริ่มทำโรงเรียนขึ้นใหม่ โดยขออาศัยที่ของศาลเจ้าตึกดิน เยื้องกับสถานีรถไฟตลาดพลูในปัจจุบัน โดยได้รับอนุญาตจัดตั้งเป็นทางการเมื่อ วันที่ ๑๙ มีนาคม พ.ศ.๒๔๙๑ โดยมีนายเม่งชอ แซ่อึ้ง เป็นเจ้าของและผู้จัดการ มีนายชัยรัตน์ อะหะมาน เป็นครูใหญ่ เปิดทำการสอนตั้งแต่ ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ - ๔ โดยมีวิชาภาษาจีนกลางเป็นวิชาเลือก

ต่อมาปี พ.ศ. ๒๕๒๗ ได้โอนกิจการโรงเรียนให้แก่มูลนิธิกรุงธนประชานุสรณ์ และปี พ.ศ. ๒๕๓๕ ได้ขอเปลี่ยนแปลงอายุการรับนักเรียน    โดยให้รับนักเรียนตั้งแต่อายุ  ๓ - ๑๖  ปี  ซึ่งโรงเรียนดำเนินการสอนชั้นอนุบาลถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖

ปัจจุบัน  โรงเรียนจดทะเบียนเป็นประเภทศึกษาสงเคราะห์ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๔๑ สอดคล้องกับเจตนารมย์ในการก่อตั้งโรงเรียน  และเป็นโรงเรียนเอกชน ระดับอนุบาลและประถมศึกษา สังกัดสำนักบริหารงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน กระทรวงศึกษาธิการ   ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๕๕ ได้ย้ายที่ตั้งโรงเรียนไปอยู่เลขที่  ๑๑๑ ซอยเทอดไท ๒๓ ถนนราชพฤกษ์  แขวงบางยี่เรือ เขตธนบุรี    กรุงเทพมหานคร ๑๐๖๐๐

โรงเรียนกงลี้จงซัน เป็นโรงเรียนจีนที่เกิดจากความตั้งใจของกลุ่มพ่อค้าชาวจีนย่านการค้าริมคลอง เปิดการเรียนการสอนมาเป็นเวลากว่าร้อยปี ด้วยการสนับสนุนของขบวนการจีนโพ้นทะเลในสยาม ตรงกับสมัยที่ ดร.ชุนยัตเซน ก่อการปฏิวัติประเทศจีน ในฐานะที่เป็น ‘โรงเรียนการกุศล’ อุ้มชูลูกหลานชาวตลาดพลูมาหลายรุ่น ให้ได้เรียนฟรีโดยได้รับเงินอุดหนุนรายหัวนักเรียน ตามเจตนารมณ์การก่อตั้งจนถึงปัจจุบัน โดยพัฒนาคุณภาพเป็นโรงเรียนสามภาษาชั้นนำของประเทศ

 

โรงเรียนกงลี้จงซันในอดีต

โรงเรียนกงลี้จงซันในอดีต

โรงเรียนกงลี้จงซันในอดีต

หลังจากย้ายโรงเรียนไปยังตำแหน่งปัจจุบัน คุณพีระวัฒน์จึงริเริ่มโครงการพิพิธภัณฑ์ย่านตลาดพลูที่โรงเรียนกงลี้จงซันเก่า เพื่อบอกเล่าเรื่องราวประวัติศาสตร์ที่สืบเนื่องมากว่า ๒๕๐ ปี มีบุคคลสำคัญตั้งแต่พระมหากษัตริย์ พระราชวงศ์ พระสงฆ์ อิหม่าม ข้าราชการ นักธุรกิจ ศิลปิน นักวิชาการ ครูภูมิปัญญา ฯลฯ ที่มาเกี่ยวข้องกับย่านตลาดพลู มีอัตลักษณ์วัฒนธรรมที่หลากหลาย เช่น ศาสนสถาน ประเพณี อาหาร จึงได้ชกชวนบริษัทสถาปนิกชุมชนและสิ่งแวดล้อม อาศรมศิลป์ จำกัด สถาบันอาศรมศิลป์ ให้ดำเนินงานโครงการนี้

 

โดยมีแนวคิดสำคัญจากการระดมความคิดเห็นกลุ่มประชาสังคมและชุมชนในย่านตลาดพลู ได้แก่ การเป็นพิพิธภัณฑ์ย่านตลาดพลู การเป็นศูนย์ข้อมูลและเป็นประตูการท่องเที่ยว (Tourism Gateway) ของย่านตลาดพลู เป็นพื้นที่เปิดเพื่อสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจของชาวชุมชนต่าง ๆ ในย่านตลาดพลู ที่ไม่มีหน้าร้านของตนเอง เป็นพื้นที่กิจกรรมเอนกประสงค์สำหรับชุมชน ทั้งด้านสันทนาการ ศิลปะ การท่องเที่ยว และกิจกรรมอื่น ๆ ที่จะตอบสนองทั้งวิถีชีวิตดั้งเดิมและสมัยใหม่ ทั้งนี้เพื่อให้ “กงลี้ตลาดพลู” เป็นส่วนร่วมในการขับเคลื่อนย่านตลาดพลูอย่างไม่แบ่งแยกต่อไป