วัดปากน้ำภาษีเจริญ

วัดปากน้ำภาษีเจริญ (ภาพโดย : พีรวัฒน์ บูรณพงศ์)

วัดปากน้ำ เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ ตั้งอยู่สบน้ำคลองบางหลวง (คลองบางกอกใหญ่) คลองด่าน และคลองภาษีเจริญ ชื่อของวัดจึงถูกเรียกขานตามตำบลที่ตั้งว่า วัดปากน้ำ ซึ่งชื่อนี้มีปรากฏเรียกใช้ในจดหมายเหตุโบราณหลายฉบับ บางสมัยตั้งชื่อว่า วัดสมุทธาราม แต่ไม่เป็นที่นิยมเรียกขานกัน คงเรียกว่า วัดปากน้ำ มาโดยตลอด

วัดนี้เป็นวัดโบราณเล่าว่าสร้างมาแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนกลาง สถาปนาโดยพระราชวงศ์ในสมัยกรุงศรีอยุธยา (แต่ไม่ปรากฏพระนามแน่ชัด) เป็นวัดประจำหัวเมืองธนบุรี มีหลักฐานทางโบราณวัตถุและโบราณสถานภายในวัดมีอายุย้อนไปถึงสมัยอยุธยาตอนกลาง ได้พบร่องรอยคลองเล็กด้านทิศใต้และทิศตะวันตกของวัด ที่โบราณขุดไว้เป็นแนวเขตที่ดินของวัดหลวงสมัยอยุธยา สถาปัตยกรรมและศิลปวัตถุที่อยู่คู่วัดมาเช่น หอพระไตรปิฏก ตู้พระไตรปิฎกทรงบุษบก ล้วนเป็นฝีมือช่างหลวงสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช และตัวพระอุโบสถก็ใช้เทคนิคการก่อสร้างในสมัยนั้น และได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ต่อเนื่องในสมัยกรุงธนบุรี (พ.ศ. ๒๓๑๐ - ๒๓๒๕) และสมัยรัตนโกสินทร์ (๒๓๒๕ - ปัจจุบัน)

สมัยต่อมาตั้งแต่ พ.ศ.๒๔๕๙ - ๒๕๐๒ พระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) ได้ครองวัดแห่งนี้และได้กวดขันพระภิกษุสงฆ์ในพระธรรมวินัยอย่างเคร่งครัด จนวัดเจริญขึ้นมาโดยลำดับ กลายเป็นศูนย์กลางการปฏิบัติธรรม และเป็นศูนย์กลางการศึกษาบาลี

ถึงสมัยสมเด็จพระมหารัชมังคลาจารย์ (ช่วง วรปุญฺโญ) เป็นเจ้าอาวาส วัดปากน้ำได้พัฒนาอย่างมากในด้านการศึกษาพระปริยัติธรรม มีพระภิกษุสามเณรสอบได้เปรียญธรรม ๙ ประโยคในนามวัดปากน้ำเป็นจำนวนมาก และการปฏิบัติภาวนาตามแนวหลวงพ่อวัดปากน้ำก็ได้รับการส่งเสริมสนับสนุนให้มีสถานที่ปฏิบัติ คือ หอเจริญวิปัสสนาเป็นเอกเทศ และมีผู้เข้าปฏิบัติเป็นจำนวนมากทุกวัน สุดท้ายได้สร้างพระพุทธธรรมกายเทพมงคล ซึ่งสูงกว่า ๖๙ เมตร เคียงคู่กับพระมหาเจดีย์มหารัชมงคล เป็นสง่าแก่ฝั่งธนบุรีและแก่ย่านตลาดพลู